Sa aming patuloy na pagpupunyagi sa Cams para ang
iyong karanasan ay masaya at laging ligtas, ginawa namin ang dokumentong ito para
tulungan ang mga magulang na maintindihan kung paano kalingain ang kanilang mga anak sa di-wastong online
materyal.
Ang unang hakbang para kalingain ang iyong pamilya ay maglagay ng parental
control software sa iyong kompyuter. Ilan sa mga pinakatanyag at respetadong parental
control software packages ay ang CyberPatrol, Net Nanny at Safety Surf. At saka, ilang
ISPs (Internet Service Providers, ang kompanyang hahayaan ang iyong modem na magkonekta sa
Internet) magbigay ng piltrong paglalaman bilang bahagi ng kanilang pansimulaing serbisyo. I-tsek
sa iyong ISP para tingnan kung ito ay isang opsiyon na kanilang inihahandog.
Ang Parental control software ay gumagana sa pagbloke ng akses sa
partikular na mga websites at online na paglalaman. Sa karamihang kaso, kung bibili ka ng software
may laman na isang malaking listahan ng mga sites na di-tama sa mga bata.
Puwede mo nang baguhin ang software sa website ng manufacturer o, sa ilang
kaso, ang software ay magbabago sa kanyang sarili.
Iba pang paraan na gumagana ang piltrong software ay para hadlangan ang sites ayon sa mga
key words, katulad ng "seks." Gayunman, ang piltrong software ay hindi basta
hinahadlangan ang akses sa adultong-angkop na materyal. Puwede mong ayusin ang software para
piltrohin ang mga paksa katulad ng tabako, droga, at drogang kultura, alkohol, karahasan at
panlalait.
Dahil mayroong isang kompyuter lamang sa iyong tahanan, at
baka ginagamit lamang ang parehong kompyuter na ginagamit ng mga bata, puwede mong ayusin ang system
para ipiltro ang laman sa mga tiyak na oras, kagaya kung ikaw ay nasa trabaho at wala
ka sa paligid para mabantayan ang iyong mga anak sa web surfing. Puwede mo ring ayusin ang system
para lumikha ng isang password, na ikaw lamang ang nakakaalam, para mapawalang-bisa ang mga paghihigpit.
Ilang mga programa ay maaaring harangin ang personal na impormasyon, kagaya ng
pangalan, address at numero ng telepono, na maipadala mula sa iyong kompyuter. Ito ay
mabuting paraan para kalingain ang mga bata sa potensiyal na online na mamamatay.
Maraming mga programa ang pinapayagan kang lumikha ng ibat-ibang levels ng
seguridad at pagpiltro ayon sa ibat-ibang mga edad ng mga gumagamit ng kompyuter.
Ang mga bata ay maaaring bigyan ng mataas na seguridad at mabigat na piltrong paglalaman, ngunit kung
mag-login sa makina, puwede mong ayusin ito para huwag piltruhin ang anumang paglalaman.
Isang bagay na alalahanin ay ang paglagay ng piltrong
software sa iyong kompyuter, kailangan mo ring higpitan ang pagpasok ng mga bata para sa
nararapat na mga sites. Ito ay talagang tama kung umaasa ka sa mga key words (kagaya ng
"seks") para sa pagharang. Mga tiyak na key words ay lalabas sa mga nararapat na balita at impormasyong
sites, kaya mas mabuti na subukan sa ibat-ibang mga settings kung inaayos ang
mga piltrong pamamahala.
Ang paglagay ng piltrong software ay hindi garantisado na ang mga bata
ay hindi mailalagay sa ilang di-tamang materyal online. Mga bagong websites ang lumilitaw
araw-araw, kaya importante ito na panatilihin ang iyong software na up to date. At saka, pag-aralan kung
ang iyong internet browser software ay gumagana para ma-tsek mo ang sites na binisita ng iyong pamilya
(ito ay ang "History" na katangian, na ipinapakita ang listahan ng mga websites
na binisita ng web browser).
Ang makipag-usap sa iyong mga anak tungkol sa posibleng panganib na
umiiral sa internet, at pamamahala sa kanilang web surfing ay siyang pinakamabuting paraan
para kalingain sila.
Ilang susing pangkalahatan na nauukol sa Internet kaligtasang puntos para sa iyong
mga anak:
- Sabihin sa kanila na huwag ibigay ang personal na impormasyon tungkol sa kanila o ang
pamilya sa mga di-kilalang tao na maaaring nilang makilala sa online o sa chat room.
- Paalalahanan sila na ang mga tao ay madaling magkunwari sila.
Madali nilang palitan ang kanilang pangalan, edad at kasarian para mapalapit sa mga
bata.
- Turuan sila na huwag kailanmang makipagkilala sa bagong online na kaibigan na walang
ang adulto.
- Sabihin sa kanila na huwag ibigay ang kanilang litrato sa di-kilalang tao, at iyan kung sila ay
makakatanggap ng litratong may lamang sekswal, o isang bagay na nakakagambala,
na kailangan silang umalis sa kompyuter kaagad at sabihin sa iyo tungkol dito.
- Ipaalam sa kanila na kung nakatagpo sila ng bagay o isang mapanganib na sabihin sa iyo
tungkol dito, at huwag silang masisi o magalit.
Ito ang ilang mga sites kung saang makakakuha ng parental control software:
CyberPatrol
http://www.cyberpatrol.com/
Safety Surf
http://www.safetysurf.com/
Ang isang Mabuting Internet kaligtasang impormasyong sites para sa mga kabataan at mga adulto ay:
GetNetWise.org:
http://kids.getnetwise.org/
RestrictedToAdults.org:
http://rtalabel.org